ما مالزی‌نشین‌ها، به ویژه اگر دانشجو باشیم، اغلب به بودن‌مان در مالزی به چشم پدیده‌ای موقتی نگاه می‌کنیم. نحوه‌ی زندگی ما در این مدت نیز از همین طرز فکر تاثیر می‌پذیرد. غافل از آن‌که هر چند کوتاه، این سه – چهار سال از عمرمان است که در این جا خواهد گذشت. به بهانه‌های مختلف حداقلی زندگی می‌کنیم و از آرایش محیط زندگی‌مان باز می‌مانیم. اما دید دیگری هم در این میان هست؛ فارغ از این‌‌که چه‌طور و برای چه مدت در یک جا ساکن هستیم، می‌توان با صرف کمترین هزینه، اتاق یا خانه را رنگ و بوی شخصی داد و از زندگی در آن لذت برد. می‌توان با حداقلی از نور و دکور، به خانه حسی گرم از زندگی بخشید و به آن به چشم چیزی بیشتر از صرفن «یک جای خواب» نگاه کرد. جایی که لایق زیستن‌مان باشد.

بسیاری از خانواده‌ها هر از چند گاهی به خصوص در ایام بهار به تغییر دکوراسیون و چیدمان مبلمان خانه خود اقدام می‌کنند. این فعالیت سرشار از نشاط و البته اغلب پرهزینه معمولن از یک دور هم‌نشینی عصرانه آغاز می‌گردد که در آن اعضای خانواده با ورق زدن مجله‌های دکوراسیون و طراحی داخلی، سعی در انتخاب نزدیک‌ترین طرح با سلایق و نیز امکانات خود و فضای خانه می‌نمایند. نتیجه این امر به ندرت شبیه تصاویر رنگین و پر زرق و برق چاپ شده در مجله‌ها می‌شود. حتا اگر با صرف هزینه زیاد و وقت و حوصله کافی دقیقن همان محصولاتی را استفاده نماییم که در تصویر مورد مراجعه به کار گرفته شده‌اند. مهم‌ترین دلیل این امر این است که اغلب اتاق‌های خانه‌های متعارف، کسری از اندازه اتاق‌هایی هستند که به عنوان فضای مدل در این قبیل مجله‌ها استفاده می‌گردند.

راه حل این مشکل شاید در نور پردازی اتاق نهفته باشد. به بیان دقیق‌تر: در شدت نور (سطح روشنایی) و طرح نورپردازی. باید توجه داشت که هر خانه و به طور کلی هر بنایی یک سطح روشنایی کاملن منحصر به فرد دارد. اندازه این متغیر به عوامل متعددی بستگی دارد: نحوه قرارگیری پنجره‌ها در اتاق‌ها، اندازه و گونه بازشو‌های شفاف، رنگ غالب دکوراسیون، تراکم مبلمان در اتاق، و حتا چگونگی الگوی روشنایی مصنوعی. علی‌رغم این که این مجموعه عوامل چندان یک دست و مرتبط به نظر نمی‌رسند، اما تغییر یافتن هر کدام از آن‌ها تاثیر به‌سزایی در سطح روشنایی خانه خواهد گذاشت. از این میان نقش نور طبیعی به مراتب مهم‌تر از سایر عوامل است؛ زیرا می‌تواند حالت‌های بی‌شماری را در یک اتاق در طول یک روز ایجاد نماید: از روشن و نیرو‌بخش تا رنگ و پریده و آرامش بخش.

رنگ و بافت

ما معمولن شکل‌های گوناگونی که به کمک نور طبیعی ایجاد می‌گردند را مشاهده می‌کنیم. اما به ندرت به آن‌ها توجه نموده و تنوع و زیبایی‌شان را تحسین می‌گوییم. بهتر است قبل از این‌که میزان قابل توجهی پول صرف خرید محصولات و اجرای طرح‌های پر از جزییات در داخل خانه کنید، چند روزی را تامل نموده و یک بررسی مقدماتی انجام دهید. بدین ترتیب که مبلمان داخل اتاق را به شکل‌های گوناگون تغییر مکان داده و تغییرات به وجود آمده را به دقت مطالعه کنید. شاید حال و هوای مورد نظرتان را بتوانید به سادگی و فقط با تغییر مکان اشیا نسبت به نور طبیعی و ایجاد سایه‌ها و رنگ‌های جدید به دست آورید.

گام بعدی تغییرات در پنجره‌ها خواهد بود؛ به عنوان مثال استفاده از سایه‌بان، کرکره، یا پرده. این‌گونه آزمایش‌ها ساده و کم دردسر بوده و وقت و هزینه چندانی از شما نخواهند گرفت. حتا ممکن است به این نتیجه برسید که در ساختمان خود پنجره‌ها تغییراتی بدهید، مثلن یک نورگیر سقفی ایجاد کنید یا این‌که پنجره ساده اتاق خود را به یک پنجره ارسی مانند تبدیل نمایید.

اگر بودجه شما تنها امکان تغییرات مختصر را به شما می‌دهد، نا امید نشوید. همواره این نکته را به یاد داشته باشید که رنگ‌ها و بافت‌های گوناگون تاثیرات متفاوت و گاه شگفت‌انگیزی بر سطح روشنایی درون اتاق می‌گذارند. به عنوان مثال رنگ‌های کم‌رنگ (و نیز سطوح رنگ‌پریده) نور موجود را منعکس کرده و در نتیجه سطح روشنایی را در فضا بالاتر می‌برند، در حالی‌که رنگ‌ها و مصالح تیره نور موجود را جذب نموده و سطح روشنایی را کاهش می‌دهند.

یک سقف سفید و یا یک قالی تک رنگ کرمی نیز نور را منعکس می‌کنند، کفپوش‌های چوبی تیره و دیوارهای تیره‌رنگ آن را جذب کرده و بر احساس محصوریت و خفگی در فضا می‌افزایند. اگر فضای مورد نظر شما کوچک است، سعی کنید از یک پالت تک رنگ برای مبلمان و پوشش‌های جداره‌ها استفاده نمایید تا فضای اتاق بزرگ‌تر به نظر آید. استفاده از رنگ‌های متعدد، یکدستی فضای کوچک شما را از بین برده و آن را از این هم که هست کوچک‌تر و جمع و جور‌تر می‌نمایاند. رنگ‌های آبی و سبز بهترین گزینه‌ها برای شما خواهند بود، زیرا در چشم بیننده توهم فاصله زیاد را ایجاد می‌نمایند. از به‌کار بردن رنگ‌های جیغ و نیز تیره، به جز برای ایجاد تاکید در بخش‌های خاص، پرهیز نمایید. نیازی به گفتن نیست که فضای کلی و حال و هوایی که شما قصد دارید به آن برسید تعیین کننده رنگ‌ها و مواد مصرفی در دکوراسیون داخلی خانه خواهد بود.

از کوچک بودن فضای اتاق‌های خود دلگیر نشوید. به نیمه پر لیوان توجه کنید: آسایش، احساس امنیت، خودمانی بودن، کاربردی بودن و گرمی همگی از ویژگی‌های فضاهای کوچک به شمار می‌روند. به جریان هوا توجه داشته باشید. هر چه‌قدر هوای تازه بیشتر و بهتر در اتاق جریان داشته باشد، فضای آن بزرگ‌تر به نظر خواهد رسید. استفاده از چرم، پوشش فلزی پولیش شده، کف‌پوش‌های چوبی براق و شیشه، نور را منعکس نموده و فضا را باز‌تر نشان می‌دهد. استفاده از آینه‌های بزرگ فراموش نشود. دست آخر این‌که اگر پنجره شما به سمت خورشید و یا یک عنصر یا منظره طبیعی باز می‌شود، با باز کردن آن‌ها گستره جهان بیرون را به درون اتاق کوچک خود دعوت نمایید.

 انتخاب نورپردازی مناسب

تا به این‌جا درباره اهمیت نور طبیعی و لزوم توجه بیشتر به آن مطالبی بیان شد. این‌که چه‌طور می‌توان سطح روشنایی فضا را به کمک دستکاری در نور یا مبلمان تغییر داد و به تبع آن حال و هوای فضا را متناسب با سلیقه و روحیات خود عوض نمود. با این وجود اهمیت نور مصنوعی به جای خود باقی است. در واقع در این بخش است که دست ما برای بیش‌ترین تغییر و ابتکار باز است. حداقل این‌که هنوز دانش بشری به آن مرحله نرسیده که خورشید را دست کاری کند!

جنبه‌های گوناگون نورپردازی مصنوعی باید از همان ابتدای برنامه‌ریزی برای تغییر دکوراسیون مورد توجه قرار گیرد. می‌توان به جرات ادعا نمود که بزرگ‌ترین و تاثیرگذارترین خطای اکثر طراحان داخلی، رها نمودن نورپردازی تا پس از اجرای دکوراسیون، اتمام پوشش دیوارها، و حتا مستقر نمودن مبلمان است.

در این حالت اگر با طراح باهوش و توانایی روبرو باشید، خواهید دید که حداکثر کاری که از دست او بر می‌آید ترمیم اشکالات و ضعف‌های موجود در طراحی فضای داخلی به کمک روشنایی است. در حالی‌که می‌توان با در نظر گرفتن طرح نورپردازی در مراحل اولیه، به نتایج درخشانی دست یافت. به علاوه چون اجرای نورپردازی معمولن نیاز به نصب تجهیزات و یا حتا سیم‌کشی‌های جدید دارد، طراحی در صورتی که به آخر کار محول گردد، منجر به تخریب و دوباره کاری‌های وقت‌گیر خواهد شد.

مساله این است: چگونه نوع نور مورد نیاز خود را انتخاب می‌کنید؟ آیا فقط به تعویض حباب چراغ وسط سقف اکتفا خواهید کرد یا این‌که روحیه بلندپرواز خود را نمایان کرده و سعی در ایجاد سطوح روشنایی مختلف می‌نمایید تا به کمک آن‌ها بتوانید حال و هوای مورد نظر خود را به فضا ببخشید؟ بدون رودربایستی باید تاکید کنم که اگر قصد دارید فضای خانه خود را شبیه عکس‌های براق و زیبای مجلات طراحی داخلی در آورید، باید بیشتر در مورد چراغ‌های خانه‌تان تامل کنید. خبر خوب این‌که اصول اولیه بسیار سر راست هستند. به طور کلی سه نوع منبع نور مصنوعی در خانه‌ها به کار می‌رود:

• روشنایی اصلی (منبع نور محیطی): یک چراغ آویز که در وسط اتاق به سقف نصب شده، به طور معمول این‌گونه نور را فراهم می‌سازد. درخشندگی این گونه نور برای فعالیت‌های روزمره مناسب است.

•  نور تاکید کننده: به ایجاد نقطه روشن بر روی اجسام منجر می‌شود. استفاده آن معمولن برای تاکید و تمرکز بر روی یک عنصر خاص معمارانه، مانند شومینه یا تاقچه‌ها و تورفتگی است.

• نور کار: همان‌طور که از اسم آن بر می‌آید به منظور ایجاد روشنایی قوی برای کارهایی مانند آشپزی یا کتاب خواندن استفاده می‌گردد.

در هر الگوی نورپردازی، باید هر سه این نور‌ها وجود داشته باشند. نحوه ترکیب این سه با هم کاملن مبتنی بر وضعیت فضا و سلیقه طراح است. تعادل کلید موفقیت در این ترکیب قلمداد می‌گردد.

اکنون که سه گونه اصلی نور را بررسی کردیم، وقت آن است که درباره اصلی‌ترین تجهیزات مورد نیاز برای نورپردازی صحبت کنیم: چراغ. باز هم برای ساده‌تر شدن مطلب و پرهیز از اطلاعات فنی پیچیده و غیر ضروری، همه چراغ‌های متعارف، که به طور معمول در خانه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند را به چهار دسته تقسیم می‌کنیم:

• روشنایی رو به پایین: این گونه از چراغ‌ها معمولن از سقف آویزان شده، اما می‌توانند بر روی دیوار نیز نصب شوند. نور این گونه چراغ‌ها مستقیم به اشیا می‌تابد و روشنایی آن در محدوده مخروط نور چراغ تاثیرگذار است. خارج از این مخروط نور، نور چندان قابل توجهی در محیط پخش نمی‌گردد. مهم‌ترین مشخصه این نوع چراغ‌ها که در طراحی باید مورد توجه قرار گیرد، توانایی آن‌ها در ایجاد سایه در سطح فضا است. سایه‌های ایجاد شده معمولن دارای لبه‌های مشخص هستند. در صورت به کارگیری تعداد کافی از این گونه چراغ‌ها، روشنایی محیطی مناسبی فراهم خواهد شد.

• نور رو به بالا: نور این گونه چراغ‌ها معمولن روی سقف می‌افتد (سقف اتاق، سقف کمد، سطح زیر سایبان و …) و سپس به درون اتاق باز می‌گردد. مهم‌ترین مشخصه آن‌ها نور یک دست و فراگیر آن‌ها است که در بخش وسیعی از اتاق به طور یکنواخت تاثیر می‌گذارد. این گونه چراغ‌ها بیشتر در انواع دیواری یا مجزا ساخته می‌شوند و به همین دلیل از درجات بالای انعطاف‌پذیری برخوردارند. بسیاری از آباژور‌های تزیینی را می‌توان جزو این گروه به شمار آورد. نمونه‌های سقفی آن‌ها (معروف به نور غیر مستقیم) نیز وجود دارد.

• روشنایی دیواری: نور این گونه چراغ‌ها، همان‌طور که از نام‌شان آشکار است، سطح عمودی دیوار را می‌پیماید. نور آن‌ها یک دست بوده و بسته به نوع حباب و طرح چراغ در یک یا چند جهت منتشر می‌گردد. با استفاده از انواع گوناگون روشنایی دیواری در محل‌های مختلف، می‌توان به بی‌شمار طرح و الگوی نورپردازی دست یافت.

• نور تزیینی: این‌گونه چراغ‌ها برای ایجاد تاکید بصری بر روی یک بخش ویژه از فضا و یا یک عنصر برجسته و قابل توجه معمارانه، اعم از دکور یا مبلمان، و نیز فراهم کردن روشنایی مورد نیاز برای فعالیت‌های خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند. اگر می‌خواهید مهمان‌های خود را وادار نمایید تا در برابر خوش سلیقگی و هنرمندی شما سر تعظیم فرود آورند، تعدادی از این چراغ‌ها را در مجموعه نورپردازی اتاق‌های خود بگنجانید.

چند نکته ساده

هر فضا در خانه شما به ترکیبی از انواع نورپردازی نیاز دارد. در آشپزخانه از روشنایی محیطی با نور روشن استفاده نمایید و تعدادی روشنایی متمرکز برای کابینت‌های مهم و نیز اجاق گاز نصب کنید. در اتاق نشیمن چراغ مطالعه را فراموش نکنید. ضمن این‌که اگر دوست ندارید انعکاس نور در صفحه تلویزیون اوقات شما را تلخ کند، سعی کنید ارتفاع چراغ‌ها از سطح زمین را تا جایی که امکان دارد کاهش دهید و یا از حباب‌هایی استفاده کنید که جهت نور را به سمت پایین کنترل می‌کنند. روشنایی سقفی در حمام و نیز سرویس‌ها به ایجاد سایه‌های ناخواسته و مزاحم منجر می‌شود. بهترین روش برای روشن ساختن سرویس‌های بهداشتی استفاده از روشنایی دیواری، بالا یا در هر دو سمت آینه، است تا به این ترتیب از ایجاد سایه‌های مزاحم جلوگیری گردد. برای این فضاها روشنایی فلورسنت پیشنهاد می‌شود.

یک قانون کلی وجود دارد که بر اساس آن الگوی مثلث شکل بهترین توزیع روشنایی را در فضای داخلی ایجاد می‌کند. به عنوان مثال، در فضای نشیمن، تعدادی لامپ تزیینی می‌تواند بر روی یک میز کوتاه پشت مبل راحتی اصلی قرار گیرند، یک روشنایی رو میزی در کنار مبل تکی در سمتی دیگر گذاشته شود، در حالی که ضلع سوم الگو را یک آباژور جهت مطالعه تشکیل خواهد داد. نکته جالب توجه این است که به کمک الگوی مثلثی و استفاده از لامپ‌های تزیینی و متحرک، می‌توانید بدون این‌که مجبور به نصب روشنایی در سقف و یا دیوار‌ها شوید، روشنایی مطبوعی را در فضای زندگی خود به وجود آورید. این نکته به خصوص برای دانشجویانی که در خوابگاه یا پانسیون اقامت دارند و نیز اجاره‌نشین‌ها مفید خواهد بود.

اگر نمی‌توانید در الگوی نورپردازی ثابت محل اقامت خود تغییرات ساختاری ایجاد نمایید، و یا به دنبال حداکثر انعطاف‌پذیری با کمترین هزینه هستید، روشنایی‌های ریلی به شما کمک خواهند نمود. با نصب یک ریل سقفی و یا دیواری، می‌توانید انواع الگوهای روشنایی را در دسترس خود داشته باشید. برق مورد نیاز این ریل‌ها معمولن به صورت روکار است و شما نیازی به سیم کشی جدید نخواهید داشت. هر سه نوع اصلی روشنایی بر روی این ریل‌ها قابل نصب می‌باشند. با تغییر مکان و یا جهت هر کدام از چراغ‌ها، امکان تبدیل نور متمرکز به نور محیطی و بالعکس در هر زمان امکان‌پذیر است. توجه داشته باشید که کلید موفقیت شما در نورپردازی فضاهای کوچک انعطاف پذیری است!

در اتاق‌های کوچک از به کار بردن تنها یک روشنایی برای کل اتاق پرهیز کنید. زیرا باعث کوچک‌تر احساس شدن فضا می‌شود. الگوی مثلثی که پیش‌تر معرفی گشت، در اتاق‌های کوچک قدرت خود را بیشتر نمایش خواهد داد.

 نورپردازی نشان‌دهنده شخصیت شماست

با استفاده از دسته‌بندی‌های ارائه شده و ذوق و سلیقه خدادادی، شما می‌توانید حال و هوای مورد علاقه خود را در هر فضایی ایجاد نمایید. روش‌ها و راه حل‌های بی پایانی در اختیار شماست و به همین دلیل نگارنده از ارائه دستور‌العمل‌های مشخص اجتناب می‌ورزد. البته بخشی از این فرایند مانند هر تجربه طراحی، آزمایش و خطاست. اگر بودجه کافی در اختیار دارید و مایل هستید که حداکثر انعطاف‌پذیری و ظرافت را در اختیار داشته باشید، استفاده از دیمر‌ها و سامانه‌های کنترلی پیشنهاد می‌گردد. این تجهیزات در ساده‌ترین شکل خود، کنترل دستی میزان نور بوده و در انواع پیچیده‌تر (و البته پر هزینه‌تر) از فناوری‌های دیجیتالی برای ایجاد الگو‌های نورپردازی بهره می‌برند. حتا می‌توانید بر مبنای درجه حرارت، صدای موسیقی و یا حتا رایحه پراکنده در فضا، از ترکیبات نور متفاوتی در فضای خانه لذت ببرید، بدون این‌که نیازی به صرف وقت و تنظیم دستی چراغ‌ها داشته باشید.

اما حتا در صورتی که توانایی صرف هزینه سنگین را ندارید، باز هم از دیمر‌های دستی ارزان قیمت استفاده نمایید.

از نور شمع و سایر وسایل روشنایی سنتی غافل نشوید. نور ملایم و گرمی که توسط شمع تولید می‌شود، فضای اتاق نشیمن یا غذاخوری شما را مطبوع ساخته و احساس در خانه خود بودن را برای میهمان‌های شما به همراه می‌آورد. باید توجه داشت که نور شمع و روشنایی‌های مشابه آن در فضاهای کوچک تاثیر بهتری خواهند داشت.

نورپردازی نقش غیر قابل‌انکاری در تجربه زندگی شما در فضای خانه‌تان به عهده دارد. الگوی نورپردازی که انتخاب می‌کنید، باید علاوه بر این‌که به نیازهای کارکردی شما به خوبی پاسخ می‌دهد، منطبق بر سلیقه و روحیات شما باشد. شما نیز می‌توانید محیط خانه خود را همانند عکس‌های تمام صفحه و براق در مجلات دکوراسیون داخلی طراحی کنید؛ کافی‌ست تنها حوصله کنید و کمی همت و سلیقه داشته باشید.

 منبع: مونوریل ( ماهنامه ایرانیان مالزی )

گزارش از احسان باز افکن

لینک: http://monorail-kl.com/PostDetail.aspx?PID=66